સેશેલ્સ કોલંબો સિક્યુરિટી કોન્ક્લેવ (CSC) માં જોડાયુ

સમાચારમાં કેમ?

• કોલંબો સુરક્ષા પરિષદ (CSC) ની 7મી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) સ્તરની બેઠક નવી દિલ્હીમાં યોજાઈ હતી, જ્યાં સેશેલ્સને 6ઠ્ઠા પૂર્ણ સભ્ય તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યું હતું, જે જૂથના નોંધપાત્ર વિસ્તરણ અને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રના રક્ષણમાં તેની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે.

કોલંબો સુરક્ષા પરિષદ (CSC) વિશે મુખ્ય તથ્યો શું છે?

• CSC એ ભારત, બાંગ્લાદેશ, શ્રીલંકા, માલદીવ્સ, મોરેશિયસ અને સેશેલ્સનો સમાવેશ કરતું પ્રાદેશિક સુરક્ષા જૂથ છે.
• તેનો ઉદ્દેશ સભ્ય દેશો દ્વારા વહેંચાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય જોખમો અને પડકારોનો સામનો કરીને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવાનો છે.
• આ જૂથ સંકલિત સુરક્ષા સહયોગ માટે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારો (NSA) અને નાયબ NSA ને એકસાથે લાવે છે
• ઉત્પત્તિ અને ઉત્ક્રાંતિ: તેની શરૂઆત 2011 માં ભારત, માલદીવ્સ અને શ્રીલંકા વચ્ચે ત્રિપક્ષીય દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગ તરીકે થઈ હતી.
• ભારત-માલદીવ્સ તણાવ અને બદલાતા ભૂ-રાજકીય ગતિશીલતાને કારણે 2014 પછી પ્રવૃત્તિ સ્થગિત થઈ ગઈ હતી.
• ૨૦૨૦માંCSC તરીકે પુનર્જીવિત અને પુનઃબ્રાન્ડ કરવામાં આવ્યું. મોરેશિયસ (૨૦૨૨), બાંગ્લાદેશ (૨૦૨૪) અનેસેશેલ્સ (૨૦૨૫) સાથેસભ્યપદનોવિસ્તારથયો.
• ઉદ્દેશ્ય: સભ્ય દેશો માટે સામાન્ય ચિંતાના આંતરરાષ્ટ્રીય જોખમો અને પડકારોનો સામનો કરીને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને પ્રોત્સાહન આપવું.

સહકારના સ્તંભો:

• દરિયાઈ સલામતી અને સુરક્ષા
• આતંકવાદ અને કટ્ટરપંથીકરણનો સામનો
• તસ્કરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠિત ગુનાઓનો સામનો
• સાયબર સુરક્ષા અને મહત્વપૂર્ણ માળખાગત સુવિધાઓનું રક્ષણ
• માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ રાહત (HADR)
• સંસ્થાકીય માળખું: તેનું કોલંબોમાં કાયમી સચિવાલય છે, જે જૂથ માટે સાતત્ય અને સંકલન પૂરું પાડે છે.
• CSC સભ્ય દેશોના NSA અને ડેપ્યુટી NSA ની બેઠકો દ્વારા કાર્ય કરે છે.

ભારત માટે મહત્વ: 

• છ સમાન વિચારધારા ધરાવતા દરિયાકાંઠાના રાજ્યો વચ્ચે સંકલિત દરિયાઈ સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી સહયોગ અને સાયબર સ્થિતિસ્થાપકતાને પ્રોત્સાહન આપીને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતના વ્યૂહાત્મક પ્રભાવને મજબૂત કરવા માટે CSC મહત્વપૂર્ણ છે.
• નિયમિત NSA-સ્તરની વાતચીતને સંસ્થાકીય બનાવીને, CSC ભારતના પડોશી-પ્રથમ અને SAGAR (પ્રદેશમાં બધા માટે સુરક્ષા અને વૃદ્ધિ) દ્રષ્ટિકોણને મજબૂત બનાવે છે અને વધુ સ્થિર, સુરક્ષિત અને નિયમો-આધારિત પ્રાદેશિક વ્યવસ્થામાં ફાળો આપે છે.

સેશેલ્સ

• સેશેલ્સ એક સાર્વભૌમ ટાપુ રાષ્ટ્ર અને 155 ટાપુઓનું દ્વીપસમૂહ રાજ્ય છે, જે પશ્ચિમ હિંદ મહાસાગરમાં, મેડાગાસ્કરના ઉત્તરપૂર્વમાં અને મુખ્ય ભૂમિ આફ્રિકાના પૂર્વ કિનારે સ્થિત છે.
• સેશેલ્સના ટાપુઓ મસ્કેરીન પ્લેટુ પર સ્થિત છે, જે હિંદ મહાસાગરમાં એક વ્યાપક સબમરીન પ્લેટુ છે.
• તે આફ્રિકાનો સૌથી નાનો અને ઓછી વસ્તી ધરાવતો દેશ છે.
• રાજધાની: વિક્ટોરિયા (માહે ટાપુ પર).

ભારત માટે વ્યૂહાત્મક મહત્વ: 

• તે હિંદ મહાસાગરમાં મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગો પર આવેલું છે અને ચાંચિયાગીરી વિરોધી કામગીરી, દરિયાઈ સુરક્ષા અને વાદળી અર્થતંત્રમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે.
• સેશેલ્સ ભારતના SAGAR વિઝન અને હિંદ મહાસાગર રાજદ્વારીમાં એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર છે.