નાગોર્નો-કારાબાખ સંઘર્ષનું નિરાકરણ

• આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન વચ્ચે શાંતિ કરારના લખાણને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે, જે નાગોર્નો-કારાબાખ સંઘર્ષનો અંત લાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. 
•  
• સંઘર્ષ વિશે: સોવિયેત યુગ દરમિયાન, નાગોર્નો-કારાબાખ મુસ્લિમ પ્રભુત્વ ધરાવતા અઝરબૈજાનમાં એક સ્વાયત્ત પ્રદેશ હતો, પરંતુ તેની આર્મેનિયન વસ્તી (ખ્રિસ્તી) આર્મેનિયા સાથે એકીકરણની માંગ કરી હતી. જે USSRના પતન સાથે, તણાવ યુદ્ધમાં પરિણમ્યો (૧૯૮૮-૧૯૯૪). 
• ૧૯૯૪નાયુદ્ધવિરામથીનાગોર્નો-કારાબાખઆર્મેનિયન-સમર્થિતનિયંત્રણહેઠળરહ્યું (પરંતુઆંતરરાષ્ટ્રીયસ્તરેઅઝરબૈજાનનાભાગતરીકેમાન્યતાપ્રાપ્તહતી). 
•  

મુખ્ય સંઘર્ષો: 

• પ્રથમ નાગોર્નો-કારાબાખ યુદ્ધ (૧૯૮૮-૧૯૯૪): આર્મેનિયાએનાગોર્નો-કારાબાખઅનેનજીકનાઅઝરબૈજાનીવિસ્તારોપરનિયંત્રણમેળવ્યું.
• બીજું નાગોર્નો-કારાબાખ યુદ્ધ (૨૦૨૦): અઝરબૈજાનેપ્રદેશનામોટાભાગપરફરીથીકબજોમેળવ્યો.
• અઝરબૈજાની આક્રમકતા (૨૦૨૩): એકદિવસનીકાર્યવાહીમાંઅઝરબૈજાનેસંપૂર્ણનિયંત્રણપાછુંમેળવ્યુંઅનેએન્ક્લેવસત્તાવારરીતેવિસર્જનકરવામાંઆવ્યું.
• ૧લાખથીવધુલોકો, જે લગભગ નાગોર્નો-કારાબાખની વસ્તીના હતા તેઓ આર્મેનિયા ભાગી ગયા.
• ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતે કોઈ પક્ષ લીધો નથી પરંતુ OSCE મિન્સ્ક ગ્રુપ દ્વારા રાજદ્વારી ઉકેલને સમર્થન આપે છે.
• આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્તર-દક્ષિણ પરિવહન કોરિડોર (INSTC) નો ભાગ છે, જે ભારતના વેપાર માર્ગો માટે એક મુખ્ય પ્રોજેક્ટ છે.