રાષ્ટ્રીય સારસ મેળા 2026

સમાચારમાં શા માટે?

• આંધ્રપ્રદેશના વિજયવાડામાં આયોજિત રાષ્ટ્રીય સારસ મેળો 2026, દિલ્હી-NCR બહારનો પ્રથમ રાષ્ટ્રીય સારસ મેળો છે, જે DAY-NRLM હેઠળ સ્વ-સહાય જૂથ (SHG) સાહસો, બજાર ઍક્સેસ અને ટકાઉ ગ્રામીણ આજીવિકાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 34 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને એકસાથે લાવે છે.

સારસ મેળા વિશે મુખ્ય હકીકતો શું છે?

• “સારસમેળો એ દીનદયાળ અંત્યોદય યોજના-રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન (DAY-NRLM) હેઠળ ગ્રામીણ મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો ખાસ કરીને સ્વ-સહાય જૂથો (SHG) ને ગ્રાહકો, સંસ્થાકીય ખરીદદારો અને વ્યાપક બજારો સાથે જોડવા માટે આયોજિત સરકાર-સમર્થિત પ્લેટફોર્મ છે.”
• પ્રથમ રાષ્ટ્રીય સારસમેળો 1999 માં દિલ્હીમાં યોજવામાં આવ્યો હતો, જેમાં આશરે 65 લાભાર્થીઓ હતા. ત્યારથી તે રાષ્ટ્રીય, પ્રાદેશિક, રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરે વિસ્તર્યું છે.
• કુલ 117 રાષ્ટ્રીય સારસમેળાઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે, જેનું વાર્ષિક વેચાણ ₹200 કરોડથી વધુ છે.
• રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા બે રાજ્ય-સ્તરીય SARAS મેળાઓનું આયોજન કરવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે, જે દેશભરમાં સરેરાશ 50 જેટલા કાર્યક્રમોમાં ફાળો આપે છે. 
• પ્રદર્શિત ઉત્પાદનો: હાથસાળ, હસ્તકલા, પરંપરાગત કાપડ, કુદરતી ઉત્પાદનો, પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને પ્રાદેશિક વાનગીઓ, સાથે સાથે ભારતીય ફૂડ કોર્ટ, સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શન અને સમર્પિત શિક્ષણ સ્થળો. 
• આ પહેલમાં NABARD, રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ સંસ્થા (NIRDPR) અને અન્ય સરકારી અને ખાનગી ક્ષેત્રના હિસ્સેદારો જેવી સંસ્થાઓ સાથે સહયોગનો સમાવેશ થાય છે.

ડિજિટલ બજાર સુધી પહોંચ:

• eSARAS પ્લેટફોર્મ: એક ઈ-કોમર્સ પહેલ, જે ગ્રાહકોને ભૌતિક પ્રદર્શનો ઉપરાંત, સ્વ-સહાય જૂથ (SHG) ના ઉદ્યોગસાહસિકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા ઉત્પાદનો શોધવા અને ખરીદવાની સુવિધા આપે છે.
• SARAS મેળાની ડિજિટલ એપ (૨૦૨૫): આ એપ સ્વ-સહાય જૂથોના નામાંકન, હાજરી વ્યવસ્થાપન અને કાર્યક્રમ સંબંધિત માહિતી મેળવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
• નાણાકીય સમાવેશને સુનિશ્ચિત કરવા માટે વૈકલ્પિક ચુકવણી વ્યવસ્થાઓ જાળવી રાખીને, UPI-આધારિત વ્યવહારોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે.

નિષ્કર્ષ

• SARAS મેળા 2026 પરંપરાગત આજીવિકા પ્રોત્સાહનથી આગળ વધીને, બજાર-લક્ષી ગ્રામીણ ઉદ્યોગસાહસિકતા અને મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણ તરફના બદલાવને પ્રતિબિંબિત કરે છે. 
• સ્વ-સહાય જૂથો (SHG) ના સાહસો, સંસ્થાકીય સહાય, ડિજિટલ બજારો અને \'લખપતિ દીદી\' પહેલને એકીકૃત કરીને, તે સર્વસમાવેશી ગ્રામીણ વિકાસને મજબૂત બનાવે છે અને \'આત્મનિર્ભર ભારત\'ના વિઝનને આગળ વધારે છે.