ભારતના કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટને મજબૂત બનાવવા માટે નીતિ આયોગે રિપોર્ટ બહાર પાડ્યો

• નીતિ આયોગે \'ભારતમાં કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટને ડીપનિંગ\' નામનો પોતાનો અહેવાલ રજૂ કર્યો છે, જેમાં લાંબા ગાળાની મૂડી એકત્ર કરવા સક્ષમ મજબૂત નાણાકીય ઇકોસિસ્ટમની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે. 
• વ્યાખ્યા:- “કોર્પોરેટ બોન્ડ્સ એ ખાનગી અને જાહેર કોર્પોરેશનો દ્વારા વિસ્તરણ, માળખાગત સુવિધા અથવા એકંદર વ્યવસાય વૃદ્ધિ જેવા હેતુઓ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે જારી કરાયેલા દેવાના સાધનો છે.”

ભારતમાં સ્થિતિ 

• તે હવે ભારતના GDP ના લગભગ 15-16% હિસ્સો ધરાવે છે. (જોકે, તે દક્ષિણ કોરિયા (79%), મલેશિયા (54%) અને ચીન (38%) જેવા દેશો કરતા ઘણું નીચે છે.
• ભારતનું CBM નાણાકીય વર્ષ 2015 માં ₹17.5 ટ્રિલિયનથી ઝડપથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2025 માં ₹53.6 ટ્રિલિયન થયું છે, જે લગભગ 12% વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

CBM વિકસાવવા માટેના પડકારો

• નિયમનકારી ઓવરલેપિંગ અને ફ્રેગમેન્ટેશન: SEBI, RBI અને MCA સહિત અનેક નિયમનકારો દ્વારા સંચાલિત CBM.
• વ્યાપક ડિસ્ક્લોઝર આવશ્યકતાઓ: ખાસ કરીને નીચા-રેટેડ અથવા દુર્લભ ઇશ્યુઅર્સ માટે.
• ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી (CRA) ફ્રેમવર્કમાં નબળાઈઓ: ઇશ્યુઅર-પે મોડેલ, ઉચ્ચ પ્રવેશ અવરોધો વગેરેને કારણે હિતોના સંઘર્ષો.
• અન્ય: ઉચ્ચ પ્રવેશ ખર્ચ, માહિતી અસમપ્રમાણતા અને ગૌણ બજારનો અભાવ.

3 તબક્કો ઉકેલ:

• તબક્કો I: આંતર-એજન્સી નિયમોને સુવ્યવસ્થિત કરો, જાહેરાતના ધોરણોને વધુ પ્રમાણિત કરો, અને કાનૂની અને નિયમનકારી સ્પષ્ટતા વધારવા માટે ઇશ્યુઅન્સ પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવો.
• તબક્કો II: IBC અસરકારકતામાં સુધારો કરીને, ઉત્પાદન નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપીને અને નીચા-રેટેડ દેવા માટે વધુ સારી બજાર ઍક્સેસ સક્ષમ કરીને નાદારી અને રિઝોલ્યુશન પ્રક્રિયાને મજબૂત બનાવો.
• તબક્કો III: ઊંડા બજાર એકીકરણ, વૈશ્વિક શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ અપનાવવા, સ્વતંત્ર બોન્ડ માર્કેટ રેગ્યુલેટરની શોધ અને ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમના વિકાસ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો.

પરીક્ષાલક્ષી તથ્યો

• \'ભારતમાં કોર્પોરેટ બોન્ડ માર્કેટને ડીપનિંગ\' શીર્ષક ધરાવતો અહેવાલ ૧૧ડિસેમ્બર૨૦૨૫નારોજપ્રકાશિતથયો.
• નીતિ આયોગે 2047માંવિકાસભારતપ્રાપ્તકરવામાંબોન્ડબજારોનીભૂમિકાપરભારમૂક્યો.
• ઓળખાયેલા મુખ્ય અંતર: મર્યાદિત ઊંડાઈ, કેન્દ્રિતરોકાણકારો, નબળી ગૌણ-બજાર પ્રવાહિતા.
• પ્રસ્તાવિતસુધારાઓમાંનિયમનકારીમજબૂતીકરણ, વૈવિધ્યસભરઉત્પાદનો અને ડિજિટલનવીનતાઓનો સમાવેશ થાય છે.