સાઉદી અરેબિયા આંતરરાષ્ટ્રીય બિગ કેટ એલાયન્સમાં જોડાયું

• સાઉદીઅરેબિયા22 મે 2026 ના રોજ ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સનું નવું સભ્ય બન્યું. આ એલાયન્સમાં હવે 26 સભ્ય દેશો અને પાંચ નિરીક્ષક રાષ્ટ્રો છે.

ઇન્ટરનેશનલ બિગ કેટ એલાયન્સ (IBCA) શું છે?

• પ્રોજેક્ટ ટાઇગરની50મી વર્ષગાંઠ દરમિયાન 2023માં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા IBCA શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, અને ફેબ્રુઆરી 2024માં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ દ્વારા ઔપચારિક રીતે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
• અમલીકરણ: પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEFCC) હેઠળ રાષ્ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ સત્તામંડળ (NTCA) દ્વારા IBCA ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
• તે સંરક્ષણ કુશળતાથી માહિતગાર કરવા, સંરક્ષણ પહેલોને ભંડોળ પૂરું પાડવા અને તકનીકી જ્ઞાનનો ભંડાર બનાવવા માટે વૈશ્વિક પ્લેટફોર્મ તરીકે કાર્ય કરે છે.
• ઉદ્દેશ: આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સાત મુખ્ય મોટી બિલાડીનીપ્રજાતિઓનું સંરક્ષણ છે: વાઘ, સિંહ, ચિત્તો, બરફ ચિત્તો, ચિત્તા, જગુઆર અને પુમા.
• સભ્યપદ:નિકારાગુઆ પ્રજાસત્તાક, એસ્વાટિની રાજ્ય, ભારત પ્રજાસત્તાક, સોમાલિયાફેડરલરિપબ્લિક અને લાઇબેરિયાપ્રજાસત્તાકએIBCA ફ્રેમવર્ક કરારને બહાલી આપી છે.
• સભ્યપદ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના તમામ સભ્ય દેશો માટે ખુલ્લું છે, જેમાં એવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે જ્યાં આ પ્રજાતિઓ કુદરતી રીતે જોવા મળે છે અને મોટી બિલાડીનાસંરક્ષણને ટેકો આપવામાં રસ ધરાવતા બિન-રેન્જ દેશોનો સમાવેશ થાય છે.
• IBCAની જરૂરિયાત:રહેઠાણનાનુકશાન, શિકાર, આબોહવા પરિવર્તન અને માનવ-વન્યજીવનસંઘર્ષને કારણે મોટી બિલાડીઓ જોખમમાં છે. 
• વસ્તી ઘટાડાનેરોકવા અને નકારાત્મક વલણોનેઉલટાવી દેવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે સંરક્ષણ જરૂરી છે. 
• ભંડોળ: ભારતે IBCA ને સમર્થન આપવા માટે રૂ. 150 કરોડ (2023-2028) પ્રતિબદ્ધ કર્યા છે અને દ્વિપક્ષીય, બહુપક્ષીય અને દાતા સંગઠનો દ્વારા વધારાના ભંડોળની શોધ કરી રહ્યું છે.
• CITES (લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર સંમેલન), CMS (સ્થળાંતરિતપ્રજાતિઓ પર સંમેલન), અને અન્ય વન્યજીવન સંરક્ષણ સંધિઓ સાથે કામ કરે છે.
• રાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક મોટી બિલાડી સંરક્ષણ કાર્યક્રમોને સમર્થન આપવાનો હેતુ.
• મોટી બિલાડીઓ જેવા ટોચનાશિકારીઓનું સંરક્ષણ સ્વસ્થ ઇકોસિસ્ટમ, જૈવવિવિધતા સંરક્ષણ અને આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતાનેસુનિશ્ચિત કરે છે.
• IBCA પહેલ દ્વારા જંગલો અને ઘાસનામેદાનોનું પુનઃસ્થાપન કાર્બન સિક્વેસ્ટ્રેશન અને આબોહવા અનુકૂલનમાં મદદ કરશે.

રાષ્ટ્રીય વાઘ સંરક્ષણ સત્તામંડળ (NTCA)

• NTCA, MoEFCC હેઠળ એક વૈધાનિક સંસ્થા, 2005 માં ટાઇગર ટાસ્કફોર્સનીભલામણોને અનુસરીને સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી અને વન્યજીવન (સંરક્ષણ) સુધારા અધિનિયમ, 2006 ની કલમ 38L હેઠળ કાનૂની દરજ્જો મેળવ્યો હતો.
• ઉદ્દેશો: પ્રોજેક્ટ ટાઇગરને વૈધાનિક સત્તા આપે છે, વાઘ અનામત વ્યવસ્થાપનમાં સંઘીય જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરે છે અને વાઘ અનામતની આસપાસ સ્થાનિક આજીવિકાની ચિંતાઓનેસંબોધે છે.

ભારતમાં મોટી બિલાડીઓ માટે સંરક્ષણ પ્રયાસો 

• એશિયાઈ સિંહ સંરક્ષણ પ્રોજેક્ટ 
• પ્રોજેક્ટ સ્નો લેપર્ડ
• પ્રોજેક્ટ ચિત્તા
• વન્યજીવન સંરક્ષણ કાયદો, 1972 
• નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઇલ્ડલાઇફ (NBWL) 
• પ્રોજેક્ટ ટાઇગર