નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર 2025

સમાચારમાં કેમ? 

• નોર્વેજીયન નોબેલ સમિતિએ વેનેઝુએલામાં લોકશાહી અધિકારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના તેમના અથાક પ્રયાસો અને સરમુખત્યારશાહીથી લોકશાહીમાં ન્યાયી અને શાંતિપૂર્ણ સંક્રમણ માટેના તેમના અવિરત સંઘર્ષને માન્યતા આપવા માટે મારિયા કોરિના મચાડોને 2025 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર એનાયત કર્યો છે.

નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર 2025 ના મુખ્ય મુદ્દાઓ શું છે?

• વિજેતા: મારિયા કોરિના મચાડો, વેનેઝુએલાના રાજકારણી અને લોકશાહી તરફી કાર્યકર્તા, જેમને સરમુખત્યારશાહી સામેના તેમના હિંમતવાન વલણ માટે \'વેનેઝુએલાની લોખંડી મહિલા\' તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખવામાં આવે છે.
• 1999 થી, વેનેઝુએલા પ્રમાણમાં સ્થિર લોકશાહીથી ઊંડાણપૂર્વક સ્થાપિત સરમુખત્યારશાહી રાજ્યમાં પરિવર્તિત થયું છે. નાગરિકો ગરીબી અને મર્યાદિત સ્વતંત્રતાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, જ્યારે વિપક્ષ સતત ધમકીઓ હેઠળ સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.
• મારિયા કોરિના મચાડો યોગદાન: તેમણે 1992 માં શેરી બાળકોને ટેકો આપવા માટે એટેનિયા ફાઉન્ડેશનની સ્થાપના કરી અને ચૂંટણીઓનું નિરીક્ષણ કરવા અને મુક્ત અને ન્યાયી મતદાનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સુમેટની સહ-સ્થાપના કરી.
• \'ગોળીઓ ઉપર મતપત્રો\' ની હિમાયત કરીને, હિંસક પ્રતિકાર ઉપર શાંતિપૂર્ણ નાગરિક ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપીને નાગરિકો અને વિપક્ષી જૂથોને એકત્ર કર્યા.
• વેનેઝુએલામાં ધમકીઓ હેઠળ રહીને, તેમણે સરમુખત્યારશાહી શાસન સામે મજબૂતીથી ઊભા રહ્યા, લોકશાહી તરફી ચળવળને એક કરવા માટે કામ કર્યું. 
• વૈશ્વિક મહત્વ: મારિયા કોરિના મચાડોને 2025 નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે લોકશાહી એ દેશોની અંદર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે શાંતિનો પાયો છે.

શું તમે જાણો છો?

• ભારતમાં બે નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતાઓ છે: મધર ટેરેસા (૧૯૭૯) અનેકૈલાશસત્યાર્થી (૨૦૧૪)
• મધર ટેરેસા: પીડિત માનવતાને મદદ કરવા માટેના તેમના કાર્ય માટે પુરસ્કાર.
• કૈલાશ સત્યાર્થી: બાળકોના દમન સામે અને તમામ બાળકોના શિક્ષણના અધિકાર માટે કાર્ય કરવા બદલ મલાલા યુસુફઝાઈ સાથે ૨૦૧૪નોનોબેલશાંતિપુરસ્કારશેરકર્યો.
• તેમણે બચપન બચાવો આંદોલન (બાળપણ બચાવો ચળવળ) ની સ્થાપના કરી.

નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર:

• 1901થી, નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર રાષ્ટ્રો વચ્ચે ભાઈચારાને પ્રોત્સાહન આપતી, સ્થાયી સૈન્ય ઘટાડવા અથવા શાંતિને આગળ ધપાવતી વ્યક્તિઓ અથવા સંસ્થાઓને આપવામાં આવે છે.
• શરૂઆતમાં, તે શાંતિ ચળવળના પ્રણેતાઓને માન્યતા આપતી હતી, બાદમાં રાજકારણીઓ, રાજદ્વારીઓ અને માનવતાવાદી કાર્ય તરફ વળી ગઈ.
• બીજા વિશ્વયુદ્ધથી, શસ્ત્ર નિયંત્રણ, શાંતિ વાટાઘાટો, લોકશાહી અને માનવ અધિકારો અને વધુ શાંતિપૂર્ણ વિશ્વ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
• ૨૧મીસદીમાં, આબોહવા પરિવર્તન અને પર્યાવરણીય જોખમોને સંબોધવાના પ્રયાસો પર પણ વિચારણા કરવામાં આવે છે.