રાષ્ટ્રીય ઘરગથ્થુ આવક સર્વે (NHIS) 2026

• આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) ફેબ્રુઆરી 2026 માં રાષ્ટ્રીય ઘરગથ્થુ આવક સર્વે (NHIS) શરૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે. 
• NHIS 2026 એ સમગ્ર ભારતમાં સૌપ્રથમવાર ઘરગથ્થુ આવક સર્વેક્ષણ હશે. 
• આ સર્વેક્ષણ આંતર-વ્યક્તિગત આવકની તુલના અને આવક સ્ત્રોતોનું વિગતવાર વિશ્લેષણ સક્ષમ બનાવશે, જે ભારતના સામાજિક-આર્થિક આંકડાઓમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ડેટા ગેપને સંબોધશે. 

હેતુ: 

• NHIS 2026 નો ઉદ્દેશ્ય જીવનશૈલી, આવક અને ખર્ચના દાખલાઓને કેપ્ચર કરવાનો છે, અને ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) ને ફરીથી આધાર આપવા, રાષ્ટ્રીય ખાતાઓ તૈયાર કરવા અને ગરીબી અને કઠિનતા વિશ્લેષણ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ ડેટા પ્રદાન કરવાનો છે. 
• MoSPI હેઠળ રાષ્ટ્રીય આંકડા કાર્યાલય (NSO) 1950 થી મોટા પાયે ઘરગથ્થુ સર્વેક્ષણો હાથ ધરે છે. 
• રાષ્ટ્રીય નમૂના સર્વેક્ષણ (NSS) ઘરગથ્થુ કલ્યાણ, વપરાશ, રોજગાર, આરોગ્ય, સંપત્તિ અને દેવા પર મુખ્ય સત્તાવાર આંકડા પ્રદાન કરે છે, જે પુરાવા-આધારિત નીતિનિર્માણને સમર્થન આપે છે. 
• વૈશ્વિક સંદર્ભ: યુએસ, કેનેડા, યુકે, શ્રીલંકા, બાંગ્લાદેશ, ચીન અને મલેશિયા જેવા દેશો પહેલાથી જ સર્વેક્ષણો દ્વારા ઘરગથ્થુ આવકનો ડેટા એકત્રિત કરે છે. NHIS ભારતને આ આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ સાથે સુસંગત બનાવશે.