નાણાકીય વર્ષ 2025-26માટેજીડીપીનો કામચલાઉઅંદાજ

આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) એ રાષ્ટ્રીય આવકના કામચલાઉ અંદાજો જાહેર કર્યા છે, જેમાં જણાવાયું છે કે નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં ભારતનો કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) વૃદ્ધિ દર 7.7% થયો છે, જે નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં 7.1% હતો. 

• હેડલાઇન આર્થિક વૃદ્ધિ: ભારતનો વાસ્તવિક GDP સંપૂર્ણ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે 7.7% ના દરે વધ્યો, જે ફેબ્રુઆરી 2026 માં જાહેર કરાયેલા 7.6% અંદાજ કરતા વધારે છે. 
• જોકે, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ પશ્ચિમ એશિયામાં ભૂ-રાજકીય કટોકટીથી ઉદ્ભવતા ઘટાડા જોખમો અને સામાન્ય કરતા ઓછા ચોમાસાની અપેક્ષાઓને કારણે નાણાકીય વર્ષ 2026-27 માં GDP વૃદ્ધિ દર મધ્યમથી 6.6% રહેવાનો અંદાજ મૂક્યો છે. 

ક્ષેત્રીય કામગીરી વિવિધતા: 

• ઉત્પાદન પાવરહાઉસ: નાણાકીય વર્ષ 26 માં ઉત્પાદન ક્ષેત્ર 10.7% (FY25 માં 9.3% ની તુલનામાં) વિસ્તર્યું. 
• સેવાઓમાં તેજી: વેપાર, સમારકામ, હોટલ, પરિવહન અને સંદેશાવ્યવહારનો સમાવેશ કરતા સંપર્ક-સઘન ક્ષેત્રે નાણાકીય વર્ષ 26 માં 11% વૃદ્ધિ દર મેળવ્યો જે પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં 6.6% હતો. 
• કૃષિ મંદી: માળખાકીય આબોહવાની નબળાઈને પ્રકાશિત કરતા, કૃષિ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રોનો વિકાસ નાણાકીય વર્ષ 26 માં ધીમો પડીને 3% થયો જે નાણાકીય વર્ષ 25 માં 4.2% હતો.
• ખાનગી અંતિમ વપરાશ ખર્ચ (PFCE): શહેરી અને ગ્રામીણ માંગમાં મજબૂત રિકવરી પ્રતિબિંબિત કરીને, PFCE નાણાકીય વર્ષ 26 માં નોંધપાત્ર રીતે ઝડપથી 7.7% થયો જે નાણાકીય વર્ષ 25 માં 5.8% હતો.
• કુલ સ્થિર મૂડી રચના (GFCF): સતત ક્ષમતા વિસ્તરણ અને માળખાગત નિર્માણ સૂચવે છે, GFCF (રોકાણ પ્રવૃત્તિ માટે પ્રોક્સી) નાણાકીય વર્ષ 26 માં 8.2% વધ્યો જે નાણાકીય વર્ષ 25 માં 6.4% હતો.

કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP)

• GDP એ ચોક્કસ સમયગાળા દરમિયાન દેશની અંદર ઉત્પાદિત તમામ અંતિમ માલ અને સેવાઓનું કુલ નાણાકીય મૂલ્ય છે અને તે આર્થિક વૃદ્ધિ અને ઉત્પાદકતાના મુખ્ય સૂચક તરીકે કામ કરે છે.
• GDP ને નોમિનલ GDP (વર્તમાન ભાવે) અથવા વાસ્તવિક GDP (ફુગાવા-સમાયોજિત) તરીકે માપી શકાય છે.
• સંભવિત GDP એ ફુગાવાને ઉત્તેજિત કર્યા વિના અર્થતંત્ર પ્રાપ્ત કરી શકે તે મહત્તમ ટકાઉ ઉત્પાદનનો ઉલ્લેખ કરે છે.
• ભારતે 2015 માં 2011-12 આધાર વર્ષ અને બજાર-ભાવ અભિગમ અપનાવીને તેની GDP પદ્ધતિમાં સુધારો કર્યો. ઔપચારિકીકરણ, ડિજિટલાઇઝેશન અને રોગચાળા પછીના આર્થિક પરિવર્તન જેવા ફેરફારોને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે, GDP આધાર વર્ષ હવે 2022-23 માં અપડેટ કરવામાં આવ્યું છે, ફેબ્રુઆરી 2026 માં સુધારેલી શ્રેણી બહાર પાડવામાં આવી છે.

• નોંધ :- આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય (MoSPI) એ વાર્ષિક અને ત્રિમાસિક રાષ્ટ્રીય હિસાબ અંદાજોની નવી શ્રેણી બહાર પાડી, જેમાં અગાઉના 2011-12 ને બદલે 2022-23 ને બેઝ વર્ષ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યું, જે કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) માપવાની રીતમાં એક મુખ્ય અપડેટ છે.