કર્ણાટક: ગિગ કામદારો માટે ફરિયાદ નિવારણ શરૂ કરનાર પ્રથમ રાજ્ય

• કર્ણાટક રાજ્યના વધતા પ્લેટફોર્મ-આધારિત ગિગવર્કફોર્સના અધિકારો અને કલ્યાણનું રક્ષણ કરવા માટે ભારતની પ્રથમ વિશિષ્ટ ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિને સત્તાવાર રીતે કાર્યરત કરી છે.
• સંકલિત પોર્ટલ: કામદારો સંકલિત જાહેર ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી (IPGRS) દ્વારા પગાર, કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ અને પ્લેટફોર્મ વિવાદો અંગે ફરિયાદો નોંધાવી શકે છે.
• ફરજિયાત IDRC અને કલ્યાણ યોગદાન: કર્ણાટક પ્લેટફોર્મ-આધારિત ગિગવર્કર્સ (સામાજિક સુરક્ષા અને કલ્યાણ) અધિનિયમ, 2025 હેઠળ એગ્રીગેટર પ્લેટફોર્મને આંતરિક વિવાદ નિવારણ સમિતિ (IDRC) સ્થાપિત કરવાની જરૂર છે અને 1% કલ્યાણ યોગદાન (મયાર્દાને આધીન) ચૂકવવા માટે જવાબદાર છે.
• ફરિયાદો આપમેળે IDRC ને મોકલવામાં આવે છે અને સરકારી દેખરેખ હેઠળ સમય-મર્યાદાના માળખામાં તેનું નિરાકરણ લાવવું આવશ્યક છે.

ગિગવર્કર્સ

• ગિગવર્કરને એવી વ્યક્તિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે પરંપરાગત નોકરીદાતા-કર્મચારી સંબંધની બહાર કામ કરે છે અથવા કાર્ય વ્યવસ્થામાં ભાગ લે છે અને આવી પ્રવૃત્તિઓમાંથી કમાણી કરે છે.
• ૨૦૨૪-૨૫સુધીમાં, ગિગવર્કફોર્સ આશરે ૧.૨કરોડહોવાનોઅંદાજછેઅને૨૦૨૯-૩૦સુધીમાંતેલગભગબમણુંથઈને૨.૩૫કરોડથવાનોઅંદાજછે.

સરકારી પહેલ:

• કેન્દ્ર સરકારની પહેલ: સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા (2020), ઈ-શ્રમ પોર્ટલ, આયુષ્માન ભારત (AB-PMJAY) હેઠળ આરોગ્ય વીમો.
• રાજ્ય-સ્તરીય પહેલ: કર્ણાટક પ્લેટફોર્મ-આધારિત ગિગવર્કર્સ (સામાજિક સુરક્ષા અને કલ્યાણ) અધિનિયમ, 2025, રાજસ્થાન પ્લેટફોર્મ-આધારિત ગિગવર્કર્સ (નોંધણી અને કલ્યાણ) અધિનિયમ, 2023.