શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માની જન્મ જયંતિ

• વડાપ્રધાને ૪ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬ના રોજ ક્રાંતિકારી અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાની શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માને તેમની જન્મજયંતિ નિમિત્તે શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી.

તેમનો જન્મ ૪ ઓક્ટોબર ૧૮૫૭ના રોજ કચ્છ જિલ્લા (ગુજરાત)ના માંડવી ખાતે થયો હતો. તેઓ સંસ્કૃતના વિદ્વાન હતા અને કાશીના પંડિતો દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત \'પંડિત\'ની ઉપાધિ મેળવનાર પ્રથમ બિન-બ્રાહ્મણ બન્યા હતા.

• આર્ય સમાજ સાથે જોડાણ: તેઓ સ્વામી દયાનંદ સરસ્વતીથી ખૂબ પ્રભાવિત હતા અને ૧૮૭૭માં બોમ્બે આર્ય સમાજના પ્રથમ પ્રમુખ બન્યા હતા.
• વ્યાવસાયિક સિદ્ધિઓ: તેમણે રતલામ, અજમેર અને જૂનાગઢના રજવાડાઓમાં દીવાન (મુખ્યમંત્રી) તરીકે સેવા આપી હતી.
• જાન્યુઆરી ૧૯૦૫માં, તેમણે લંડનમાં \'ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલોજિસ્ટ\' નામનું અંગ્રેજી માસિક શરૂ કર્યું, જે સંસ્થાનવાદ-વિરોધી પ્રચાર અને રાષ્ટ્રવાદી વિચારો માટે એક શક્તિશાળી વૈચારિક માધ્યમ બન્યું.
• સંસ્થાનવાદ-વિરોધી લખાણોને કારણે ૧૯૦૫માં લંડનમાં \'ઇનર ટેમ્પલ\' (લંડનની ચાર ઐતિહાસિક \'ઇન્સ ઓફ કોર્ટ\'માંની એક, જે બેરિસ્ટરો અને ન્યાયાધીશો માટે વ્યાવસાયિક સંગઠન અને તાલીમ સંસ્થા તરીકે કાર્યરત છે) દ્વારા શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માને વકીલાત કરતા અટકાવવામાં આવ્યા હતા; બાદમાં ૨૦૧૫માં તેમને મરણોત્તર પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા.
• ફેબ્રુઆરી ૧૯૦૫માં, તેમણે લંડનમાં \'ઇન્ડિયન હોમ રૂલ સોસાયટી\'નું ઉદ્ઘાટન કર્યું.
• તેઓ \'સ્વરાજ\' (પોતાનું શાસન) શબ્દનો ઉપયોગ કરનારા અને બ્રિટિશ સરમુખત્યારશાહીમાંથી સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતાની માંગ કરનારા પ્રારંભિક ભારતીય રાજકીય નેતાઓમાંથી એક હતા.
• ઇંગ્લેન્ડમાં વંશીય ભેદભાવનો સામનો કરી રહેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને આશ્રય આપવા માટે, તેમણે લંડનમાં \'ઇન્ડિયા હાઉસ\' (૧૯૦૫)ની સ્થાપના કરી.
• આ હોસ્ટેલ ઝડપથી ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓનું જીવંત કેન્દ્ર બની ગઈ અને વિનાયક દામોદર સાવરકર, મેડમ ભીખાજી કામા અને વીરેન્દ્રનાથ ચટ્ટોપાધ્યાય જેવા દિગ્ગજ સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓને ઘડ્યા. અંતિમ વર્ષો: બ્રિટિશ ટીકાના પ્રતિભાવરૂપે, તેઓ ઈંગ્લેન્ડથી પેરિસ ગયા અને ત્યારબાદ પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જિનીવામાં સ્થાયી થયા, જ્યાં તેઓ ૩૦ માર્ચ ૧૯૩૦ના રોજ તેમના અવસાન સુધી રહ્યા.
• માંડવી નજીક તેમના માનમાં \'ક્રાંતિ તીર્થ\' નામનું સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું અને ૨૦૧૦માં તેનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું.